Tổng quan thị trường
Trong tuần qua, xung đột tại Trung Đông đã chuyển từ giai đoạn “sốc ban đầu” sang một cuộc chiến kéo dài, tập trung vào cơ sở hạ tầng. Không có dấu hiệu cho thấy chiến thắng nhanh chóng, cũng như chưa có lộ trình rõ ràng để chấm dứt khủng hoảng.
Sau khi vượt mốc 112 USD vào ngày 20/3, giá dầu duy trì trên 100 USD đến ngày 26/3, khi thị trường tiếp tục phản ánh rủi ro gián đoạn nguồn cung kéo dài và chi phí vận chuyển tăng cao.
Tính đến ngày 26/3, eo biển Hormuz vẫn chưa trở lại trạng thái bình thường. Iran cho biết các tàu “không thù địch” có thể đi qua trong một số điều kiện nhất định, nhưng lưu lượng vận chuyển và xuất khẩu vẫn bị hạn chế.
Trên thị trường nhựa đường, vấn đề không còn chỉ là giá tăng. Hạn chế về nguyên liệu đầu vào, điều kiện thời chiến, rủi ro tại các cảng vùng Vịnh Ba Tư và chi phí vận chuyển tăng mạnh đã đẩy thị trường vào giai đoạn thiếu hụt trong thực thi (execution shortage).
Xu hướng thị trường (Market Direction)
Trong ngắn hạn, thị trường năng lượng và nhựa đường vẫn theo xu hướng tăng (bullish) và tiềm ẩn rủi ro cao. Tuy nhiên, từ thời điểm này, yếu tố quyết định không còn chỉ là giá dầu thô. Sự kết hợp giữa rủi ro cơ sở hạ tầng năng lượng, gián đoạn eo biển Hormuz, hạn chế nguyên liệu và năng lực vận chuyển yếu sẽ đóng vai trò then chốt.
Trong tuần qua, chiến sự không hạ nhiệt cũng không tiến gần đến giải pháp. Mỹ và Israel tiếp tục gây sức ép quân sự, trong khi Iran vẫn duy trì các phản ứng và hoạt động gây gián đoạn trong khu vực, khiến chi phí chiến tranh trong lĩnh vực năng lượng và hàng hải luôn ở mức cao. Điều này khiến thị trường nhận định rằng đây không còn là cú sốc ngắn hạn, mà là một cuộc chiến tiêu hao với tác động lâu dài đến thị trường năng lượng.
Về chính trị, Mỹ đã đưa ra đề xuất ngừng bắn thông qua các bên trung gian, nhưng đến ngày 26/3 Iran vẫn chưa chấp nhận và cho biết đang xem xét, đồng thời chưa có đàm phán trực tiếp với Washington. Iran cũng nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào phải bao gồm cả mặt trận Lebanon. Sự khác biệt này là một trong những nguyên nhân chính khiến thị trường tiếp tục bất ổn.
Tại khu vực Vịnh Ba Tư, đến ngày 26/3 điều kiện vẫn chưa bình thường. Dù Iran tuyên bố tàu “không thù địch” có thể đi qua nếu phối hợp, nhưng trên thực tế, dữ liệu thị trường và tin tức cho thấy lưu lượng vẫn hạn chế, rủi ro tấn công vẫn hiện hữu và tuyến vận chuyển chưa được xem là thông suốt. Nói cách khác, eo biển Hormuz vẫn chưa thực sự hoạt động bình thường, mà chỉ chuyển từ trạng thái “đóng hoàn toàn” sang “mở hạn chế”.
Thị trường dầu phản ánh rõ giai đoạn này. Ngày 20/3, dầu Brent đạt 113 USD và đến ngày 26/3 vẫn trên 104 USD dù có kỳ vọng ngừng bắn. Sự khác biệt giữa Mỹ và Iran về cách kết thúc chiến tranh, cùng với gián đoạn tại eo Hormuz, khiến giá dầu không thể giảm nhanh. Nói đơn giản, giá dầu đã hạ nhiệt phần nào nhưng vẫn ở mức cao, cho thấy rủi ro chiến tranh còn lớn.
Trên thị trường dầu nhiên liệu và nhựa đường toàn cầu, thị trường vẫn biến động mạnh dù một phần mức tăng giá đã được điều chỉnh. Ngày 23/3, HSFO 180 tại Singapore đạt khoảng 793 USD/tấn, còn tại Vịnh Ba Tư khoảng 721 USD/tấn. Đến ngày 24/3, giảm về khoảng 690 USD và 627 USD/tấn. Như vậy, “nhiệt” thị trường đã giảm bớt nhưng giá vẫn cao hơn nhiều so với trước chiến tranh, tiếp tục gây áp lực lên nhựa đường.
Thị trường nhựa đường vẫn chưa ổn định. So sánh ngắn từ 27/2 đến 20/3: Singapore tăng từ khoảng 360 USD/tấn lên trên 620 USD/tấn; Hàn Quốc từ khoảng 370 USD/tấn lên khoảng 545 USD/tấn. Điều này cho thấy nhựa đường không chỉ bị ảnh hưởng bởi dầu thô mà còn chịu áp lực từ dầu nhiên liệu, nguồn nguyên liệu, chi phí vận chuyển, điều kiện chiến tranh tại Vịnh Ba Tư và rủi ro thực hiện hợp đồng.
Tại Iran, tình hình còn khó khăn và phức tạp hơn. Điều kiện thời chiến, kỳ nghỉ Năm Mới và lo ngại không kích khiến xuất khẩu gần như về 0. Dù nhu cầu mạnh, chuỗi cung ứng vẫn chưa thể hoạt động bình thường.
Ba rủi ro chính của thị trường nhựa đường hiện nay:
- Áp lực liên tục lên cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực
- Gián đoạn kéo dài trong vận tải biển và bảo hiểm
- Suy giảm nguồn cung thực tế do thiếu nguyên liệu, điều kiện chiến tranh và vận hành yếu
Vì vậy, đối với người mua có nhu cầu gấp, thị trường hiện không chỉ “đắt” mà còn “phức tạp và kém linh hoạt”.
